ANADOLU VE TÜRKLER

 

 

Anadolu Beylikleri ve Türkiye Selçuklu Devletinin Kuruluþ Dönemi

Malazgirt Zaferinden sonra ;

• Bizans ýn Anadolu daki etkinliðini kaybetmesi
• Türkmenlerin gruplar halinde Anadolu ya göç etmesi
• Anadolu da ki aðýr vergiler ve adaletsizlik
• Anadolu da yeni beylikler kurulmasý

Anadolu nun Türkleþmesini hýzlandýran baþlýca nedenlerdir.

Daniþmentliler: Kayseri, Malatya ve Sivas taraflarýna hakim olan  bu beylik döneminde bir çok eser yapýlarak Anadolu nun Türkleþmesine katký saðlanýþtýr.

Saltuklular: Erzurum ve çevresinde kurulan beylik doðu Anadolu nun Türkleþmesini saðladý.Pek çok camii, kümbet ve kaleler yaptýrdýlar.

Mengücekliler: Erzincan, Kemah ve Divriði taraflarýnda kurulan beylik döneminde Erzincan önemli bir kültür ve ticaret merkezi haline gelmiþtir.

Artuklar: Güneydoðu Anadolu da kurulmuþ olan bu beylik Güneydoðu Anadolu yu Haçlý tehlikesine karþý korumuþ ve býraktýklarý eserler ile bölgenin Türkleþmesini saðlamýþlardýr.

 

TÜRKÝYE SELÇUKLU DEVLETÝ

Türkiye Selçuklu Devleti Süleyman Þah tarafýndan Ýznik ele geçirilerek kurulmuþtur.(1077)

1. Haçlý seferine katýlan ordularý durduramayan Anadolu Selçuklu Devleti Batý Anadolu yu boaltarak merkezini Konya ya taþýmýþtýr.

Türkiye Selçuklu Devletinin Geniþleme ve Yükseliþ Dönemi

2. Kýlýç Aslan döneminde Bizans Türklerin güçlendiðini fark edip onlarý engellemek için büyük bi ordu kurup bu orduyu Anadolu ya göndermiþtir. Miryokefalon  Savaþý olarak bilinen mücadeleyi Türkiye Selçuklularý kazanmýþtýr.

Bu savaþýn sonucunda;

• Anadolu kesin olarak Türk yurdu haline gelmiþtir.
• Türklerin Anadolu dan atýlamayacaðý kanýtlanmýþtýr.
• Türkler taarruza Bizans ise savunmaya geçmiþtir.

1.Gýyaseddin Keyhüsrev Karadeniz ticaret yolunu açmaya çalýþmýþ diðer taraftan da Antalya yý fethederek Akdeniz i Türk ticaretine açmýþtýr.

1.Ýzzettin Keykavus ise Trabzon Rum Ýmparatoruna hakimiyetini kabul ettirmiþ Sinop u alarak ticaret merkezi haline getirmiþtir.

1.Alaaddin Keykubat döneminde Anadolu Selçuklu Devleti en parlak dönemini yaþamýþtýr. Asya da büyük bir tehlike haline gelen Moðollar a karþý tedbirler almýþtýr.Alanya yý topraklarýna kattý ve tersane kurdurdu.

 

Türkiye Selçuklu Devletinin Zayýflamasý ve Moðol Ýstilasý

1.Alaaddin Keykubat ýn ölümünden sonra yerine oðlu 2.Gýyaseddin Keyhüsrev geçmiþtir. Devlet iþlerinde babasý kadar etkili olamamýþtýr.

Bu dönemde doðuda çýkan baba ishak isyanýný güçlükle bastýrabilmiþtir. Yassýçemen savaþýný kazanmalarý Moðollarýn Anadolu ya geliþini geciktirmiþse de Moðollar Anadolu yu istila etme konusunda cesaretli idiler.

Kösedað Savaþý ve Sonuçlarý

Doðu sýnýrýna dayanan Moðollar baba ishak isyanýndan sonra Anadolu yu istilaya karar verdiler. Sivas ýn doðusunda yapýlan Kösedað Savaþýnda Türkiye Selçuklu ordusu maðlup oldu.

Bu savaþýn sonucunda;

• Anadolu Moðollarýn hakimiyetine girmiþtir.
• Moðollara baðlý hale gelinmiþtir.
• Trabzon Rum Ýmparatorlu ve Ermeni Krallýðý elden gitmiþtir.
• Baðýmsýz Türk beylikleri kurulmuþtur. Siyasi birlik bozulmuþtur.
• Can ve mal güvenliði kalmamýþtýr. Ticaret yapýlamamaktadýr.
• Önemli bilim,sanat ve ticaret merkezleri tahribata uðramýþtýr.
• Daðýlma ve yýkýlma sürecine girilmiþtir.

 

 

Anadolu Türk Beyliklerinin Genel Özellikleri

• Anadolu nun batýsýnda kurulan beylikler Anadolu Türk tarihinin kesintisiz devam etmesini saðlamýþtýr.
• Orta Anadolu da yoðunlaþan kültür ve sanatý uç bölgelere taþýyarak devamý saðlamýþlardýr.
• Her beylik merkezi birer kültür merkezi haline gelmiþtir.

 

Anadolu da Sosyal Hayat

Malazgirt zaferinden sonra Orta Asya dan gelen konar göçerler Anadolu ya yerleþtirilerek Anadolu da Rum ve Hristiyanlara karþý  nüfus üstünlüðü ele geçirilmiþtir. Selçuklu sultanlarý Hristiyan ahaliye adaletli ve hoþgörülü davranmýþlar onlar da Selçuklu idaresini benimsemiþlerdir.

Anadolu da Ekonomik Hayat

 

Ticaret:

Ticaretin geliþmesi için þu çalýþmalar yapýlmýþtýr.

• Yollar yapýlmýþ ve bu yollarýn güvenliði saðlanmýþtýr.
• Kervansaraylar yapýlmýþ Tüccarlarýn Anadolu ya gelmeleri saðlanmýþtýr.
• Korsa, eþkýya ve doðal Afetlerden dolayý zararlarýn karþýlanmasý amacý ile sigortacýlýk baþlamýþtýr.
• Büyük ticaret merkezlerine hanlar ve kapalý çarþýlar yapýlmýþtýr.
• Ticareti geliþtirmek amacý ile Akdeniz ve Karadeniz de fetihler yapýlmýþtýr.
• Kýbrýs ile ticaret antlaþmalarý yapýlmýþtýr.
• Gümrük vergileri hafifletilmiþtir.
• Önemli ticaret yerlerine Türk ve Müslüman tüccarlar yerleþtirilmiþtir.

 

Ahilik Teþkilatý:

Bu teþkilat;

• Esnaflar arasýnda dayanýþmayý saðlar.
• Mesleki eðitim sonucunda çýrak kalfa ve usta yetiþtirerek diploma verilmiþtir.
• Üyelerin dini,ahlaki ve diðer alanlarda geliþmeleri saðlanmýþtýr.
• Üretim kalitesinin arttýrýlmasýna ve fiyatlarýn ayarlanmasýna çalýþýlmýþtýr.
• Moðol istilasýndan sonra huzur ve güvenliði saðlamaya çalýþýlmýþtýr.

 

HAÇLI SEFERLERÝ

1096-1270 yýllarý arasýnda Avrupalý Katolik Hristiyanlarýn Papanýnda etkisi ile Müslümanlarýn elindeki kutsal topraklarý ele geçirmek amacýyla düzenledikleri seferlerdir.Sekiz haçlý seferi gerçekleþtirilmiþtir.

 

Haçlý Seferlerinin Nedenleri

1. Dini nedenler
2. Ekonomik nedenler
3. Siyasi nedenler

 

Birinci Haçlý Seferi

Katýlan ordularýn miktarý ve sonuçlarý bakýmýndan en önemli haçlý seferidir. 600.000 kiþilik haçlý ordusu Eskiþehir de 1.Kýlýç Aslan tarafýndan karþýlandý. Kudüs ü ele geçirdiler ve sonra Suriye ve Filistin de Kudüs devleri kurdular.

 

Ýkinci Haçlý Seferi

Musul Atabeyi nin Urfa yý Haçlýlardan geri almasý üzerine Haçlýlar Avrupa dan yardým istediler. Ýkinci haçlý ordularý ile Anadolu ya geldiler ve Anadolu da direniþ vardý Kudüs e ancak az sayýda asker ile ulaþabildiler, oradakiler ile birleþerek Suriye yi fethi düþünüyorlardý ancak baþarýlý olamayýp geri döndüler.

 

Üçüncü Haçlý Seferi

Selahaddin Eyyubi nin tekrar Kudüs ü geri almasý ile Almanya dan yardým istendi:Almanya dan 100.000 kiþilik ordu Anadolu  ya girdi. Ancak Almanlar baþarýlý olamadýlar.

 

Dördüncü Haçlý Seferi

Papanýn Kudüs ü tekrar almak istemesi üzerine tüm Avrupa ya haber yolladý ve dev bir ordu ile Mýsýr a çýkacaklardý. O zamanlar Ýstanbul da Bizans içinde meydana gelen içi savaþtan dolayý orduyu Ýstanbul a sürdü.Kudüs yerine Ýstanbul fethedildi. Ancak fazla Ýstanbul da kalamadýlar.Daha sonra ki Haçlý seferlerinden de bir sonuç alamadýlar.

 

Haçlý Seferlerinin Sonuçlarý

1. Dini Sonuçlar: Kudüsün alýnamamasý Hristiyan halkýn inançlarýnýn zayýflamasýna yol açtý.
2. Siyasi Sonuçlar: Haçlý seferleri sadece Türklerin batýya ilerleyiþi ve Avrupa ye geçiþleri gecikti.
3. Sosyal Sonuçlar: Halk arasýnda sýnýf farklýlýklarý azaldý ve sosyal yapýda önemli geliþmeler yaþandý.
4. Ekonomik Sonuçlar: Doðu ve batý toplumlarý arasýnda ticari faaliyetler baþladý.
5. Teknik Sonuçlar: Özellikle pusula,kaðýt,matbaa ve barut gibi icatlar dahil çeþitli yenilikler Avrupalýlarýnda hizmetine girdi.

 

OSMANLI DEVLETÝ NÝN DOÐUÞU

Osmanlý devletinin kurulmasýnýn fikir babasý Þeyh Edebali dir. Rivayete göre Osman Gazi bir gün dergahta iken bir rüya görür ve rüyasýný þeyhe sorunca þeyh yeni bir imparatorluk kurulacak ve altýnda bir çok devletleri toplayacak ve islamý siz yayacaksýnýz der. Ve Osmanlý devleti kurulur.

Osmanlý Devleti nin Büyümesini Kolaylaþtýran Etkenler

• Coðrafi konumunun geniþlemeye uygun olmasý
• Zayýf Bizans topraklarýna yakýn yerde kurulmasý
• Anadolu ve balkanlarda siyasi birliðin olmamasý
• Fethedilen yerlerde uygulanan iskan politikasý
• Padiþahlarý kabiliyetli ve ileri görüþlü olmasý
• Anadolu beylikleri ile mücadele etmemesi
• Merkezi otoritenin saðlam olmasý

Osman Bey:

• Ahilerin desteðini aldý
• Bizans ý Koyunhisar savaþýnda yendi.
• Ýlk Osmanlý parasýný bastýrdý.

Orhan Bey:

• Bursa yý aldý
• Bizans ý Maltepe savaþýnda maðlup etti
• Karesioðullarýný alarak türk beyliklerini toplamaya yönelik adým attý.
• Rumeli ye ilk defa geçildi ve Çimpe kalesi alýnarak üs yapýldý.
• Ýlk düzenli ordu,ilk divan teþkilatý ve ilk medrese bu dönemde açýldý.

 

 

ÝSKAN POLÝTÝKASI

Osmanlýlarýn Balkanlarda takip ettikleri iskan politikasýnýn temel amaçlarý;

• Yeni fethedilen topraklarýn bütünlüðünü saðlamak
• Balkanlarda güvenle ilerlemek
• Konar- göçer Türkmenlere yeni yurtlar bulmaktý.

 

OSMANLI DEVLETÝ NDE YÖNETÝM VE ORDU

 

Padiþah: Padiþahlar geniþ yetkilere sahiptiler. Fakat padiþahlar kanunlara,törelere ve Ýslam dinine uygun olarak yetkilerini kullanýrlardý. Padiþahýn emirleri kanun sayýlýrdý. Savaþ ve barýþa karar vermek, orduya komuta etmek,yüksek dereceli devlet memurlarýný atamak,halkýn huzurunu ve refahýný saðlamak görevleridir.

Divanýhümayun: Devlet iþleri Divanýhümayun adý verilen bir kuruluþta görüþülürdü. Bu kurula önceleri padiþah baþkanlýk ederdi. Fatih ten itibaren baþkanlýk sadrazama devredilmiþti. Burada devletin askerlik,maliye,adalet ve yönetim iþleri görüþülerek karara baðlanýrdý.

Sadrazam: Padiþahtan sonra en yüksek rütbeli ve en yetkili devlet adamýdýr. Kanuna göre padiþahýn vekili idi. Özel bir kesede padiþahýn mührünü taþýrdý. Padiþah sefere çýkmadýðý zaman orduya komuta ederdi. Günümüzün baþbakaný gibi..

Vezirler: Uzun süre devlet hizmetinde bulunan yetenekli devlet adamlarý ile komutanlar arsýndan seçilirdi. Sadrazamýn yardýmcýsý konumunda günümüzün devlet bakanlarý gibi…

Niþancý: Kanunlarý iyi bilir, gerektiðinde divanda açýklamalarda bulunurdu. Fermanlara ve yabancý devlet hükümdarlarýna gönderilen mektuplara padiþahýn tuðrasýný çekerdi.

Kazasker: Adalet iþlerinin en üst temsilcisiydi. Kadýlarý ve müderrisleri atamada ve görevden almada sorumlu idi. Askeri mahkemeleri yönetirdi. Günümüzün adalet bakaný gibi…

Defterdar: Devletin mali iþlerine bakar, gelir ve giderleri belirleyerek yýllýk bütçeyi hazýrlardý.

Þeyhülislam: Divanýhumayunda alýnan kararlarýn Ýslam dinine uygun olup olmadýðýna bakardý.

Kaptanýderya: Deniz kuvvetleri komutanýdýr.

Reisülküttap: Dýþ iþlerinden sorumlu devlet adamýdýr.

 

ORDU

 

• Osman Bey döneminde ordu gönüllülerden oluþuyordu.
• Orhan Bey zamanýnda yaya ve müsellem adý altýnda ilk askeri teþkilat kuruldu.
• 1.Murat döneminde yeniçeri ocaðý kuruldu.
• Yükselme döneminde ordu kara ve deniz olmak üzere iki kýsma ayrýldý.

 

A-Kapýkulu Askerleri

 

Acemi Oðlanlar Ocaðý:Balkanlardan küçük yaþta toplanan gayrimüslim çocuklarý, Ýslam kültürüne göre yetiþtirildikten sonra bu ocakta temel eðitimine tabi tutulurlardý. Bir kýsmý Enderun Mektebine diðerleri ise sarayda görevlendirilirlerdi.

 

Yeniçeri Ocaðý: Barýþ zamaný Ýstanbul ve çevresinde bulunurlar, savaþ zamaný ise padiþahý korur merkezde görev alýrlardý.

 

Cebeci Ocaðý:Ordunun silahlarýný hazýrlayan ve tamir ve temizlik iþlerini yapan askerlerdir.

 

Topçular: Top yapýmý ve kullanýmýndan sorumlu olan askerlerdi.

 

Top Arabacýlarý Ocaðý: Toplarý savaþ meydanýna taþýyan askerlerdi.

 

Laðýmcýlar: Kalelerin altlarýna tünel kazarak kaleleri yýkmakla görevli askerlerdi.

 

Humbaracý Ocaðý: Ordunun havan topu,mermi ve el bombasý yapýmýndan sorumlu askerlerdi.

 

B- Eyalet Askerleri

 

Týmarlý Sipahiler: Eyalet askerlerinin asýl kýsmýný týmarlý sipahiler oluþtururdu. Týmarlý sipahiler dirlik sahiplerinin beslemek zorunda olduðu atlý askerlerdi. Bu nedenle devletten maaþ almazlardý.

 

Akýncýlar: Savaþlarda orduya öncülük eden düþman topraklarýna akýnlar yapan coðrafi ve askeri bilgiler toplayan birliklerdir.

 

Azaplar: Savaþlarda düþmaný karþýlayan ilk birliklerdir.

 

ÝSTANBUL UN FETHÝ VE SONUÇLARI

 

Ýstanbul coðrafi konumu ve zenginliði nedeni ile tarih boyunca birçok devlet tarafýndan kuþatýlmýþ olmasýna raðmen alýnamamýþtý. 2. Mehmet Osmanlý Devletinin güvenliði açýsýndan Ýstanbul un fethinin gerekli olduðuna inanmýþtýr. Bu nedenle padiþah olur olmaz hazýrlýklara baþlamýþtýr.

Fethi Hazýrlayan Nedenler

• Ýstanbul un jeopolitik konumunun önemli olmasý
• Osmanlý Devletinin Anadolu ya ve Balkanlara yaptýðý seferleri sýrasýnda Bizans ýn geride tehdit unsuru oluþturmasý
• Bizans ýn Anadolu ve Rumeli arasýndaki toprak bütünlüðünü bozmasý
• Karadeniz v Akdeniz ticaret yollarý üzerinde olmasý  nedeniyle ekonomik bakýmdan önemli olmasý
• Bizans ýn Anadolu Türk siyasi birliðini bozmasý
• Hz. Muhammed in Ýstanbul un fethine dair müjdesidir.

 

Bizans ýn Durumu

Bu dönemde Bizans imparatorluðunun elinde sadece Ýstanbul ve çevresindeki yerler kalmýþtý. Bizans ýn ordu ve donanmasý yok denecek kadar zayýftý.Karadan ve denizden kuþatýlmasý gereken Ýstanbul un konumu ve güçlü surlarý ise imparatora cesaret veriyordu. Bizans ý korumak için;

• Surlarý tamir ettirdi.
• Haliç in aðzýný zincirlerle kapattýrdý.
• Halkýn büyük bir kýsmýný silahlandýrdý.
• Avrupa dan yardým istedi.

 

Fetih Ýçin Yapýlan Hazýrlýklar

• Bizans a Karadeniz den gelebilecek yardýmlarý engellemek için Anadolu Hisarýnýn karþýsýna Rumeli Hisarýný yaptýrdý.
• Ýstanbul u denizden kuþatmak için 400 parçalýk güçlü bir donanma hazýrlatýldý.
• Edirne de surlarý yýkabilecek þahi adýnda kuþatma toplarý döktürüldü.
• Ýstanbul yakýnlarýndaki Silivri ve Vize kaleleri alýndý.
• Surlara týrmanmayý kolaylaþtýrmak için tekerlekli kuleler yapýldý.

 

Ýstanbul un Fethi

 Yapýlan hazýrlýklardan sonra 6 Nisan sabahý Ýstanbul hem karadan hem de denizden kuþatýldý. 2. Mehmet elçi göndererek Ýstanbul un boþaltýlmasýný istedi. Bizans gelecek yardýmlarý düþünerek kabul etmedi. Bunun üzerine 18 Nisan da ilk hücum emri verildi. 20 Nisan s asa ilk deniz savaþý yapýldý. Ancak Bizans tarafýndan Haliç in giriþleri zincirlerle kapatýldýðý için Osmanlý donanmasý haliç e giremedi. Bunun üzerine 21-22 Nisan gecesi 72 gemi Tophane-Tepebaþý yoluyla karadan kýzaklarla kaydýrýlarak Haliç e indirildi. Nihayet 29 Mayýs 1453 Salý günü Ýstanbul  Ulubatlý Hasan ýn surlara ilk bayraðý dikmesi ile fethedildi. 

 

Fethin Türk Tarihi Açýsýndan Sonuçlarý

 

• Yükselme devri baþladý.
• Anadolu Rumeli arasýndaki engel kalkmýþ oldu
• Boðazlar Osmanlý yönetimine geçti
• Ýstanbul baþkent oldu
• Türkler Balkanlara daha güvenli ilerledi
• Avrupa içlerine doðru ilerlemek kolaylaþtý
• 2. Mehmet e Fatih ünvaný verildi.

 

Fethin Dünya Tarih Açýsýndan Sonuçlarý

• Bin yýldan fazla hüküm süren Bizans imparatorluðu yýkýmlý oldu
• Orta çað sona erdi yeni çað baþladý
• Topun surlarý yýktýðý anlaþýlýnca derebeylikler yýkýldý
• Rönesans hareketlerinin baþlamasýna sebep oldu
• Avrupa da coðrafi keþifler baþladý
• Avrupalýlarýn Türkleri Balkanlardan çýkarma ümitleri kalmadý

 

OSMANLI DEVLETÝ NDE ISLAHAT HAREKETLERÝ

 

Islahat hareketlerini doðuran neden 15. ve 16. yüzyýldaki Rönesans hareketinin yol açtýðý bilimsel devrimle Avrupa da üretimin artmasý ve sermaye yatýrýmlarýnýn artmasý sonucu Batýnýn teknolojik üstünlüðünün  ortaya çýkmasýdýr.

 

Lale Devri:

Lale devri 1718 Pasarofça  Antlaþmasý ile baþlar, 1730 Patrona Halil isyaný ile sona erer. Dönemin padiþahý 3. Ahmet sadrazamý Nevþehir li Damat Ýbrahim Paþadýr.

 

Lale Devri Islahatlarý

• Avrupa nýn önemli baþkentlerine  ilk defa elçi gönderildi. Bununla Avrupa da ki geliþmeleri yakýndan takip etmek ve bunlarýn Osmanlý Devletinde uygulanmasýný saðlamaktý amaç
• Sait Efendi ve Ýbrahim Müteferrika tarafýndan ilk Türk matbaasý kuruldu.
• Yeniçerilerden oluþan Tulumbacý Ocaðý adýyla bir itfaiye bölüðü kuruldu
• Yalova da kaðýt, Ýstanbul da kumaþ ve çini imalathaneleri kuruldu
• Ýlk kez çiçek açýsý uygulandý
• Sivil mimari geliþti.

 

3. Selim Dönemi Yenilikleri

 

• Avrupa da ki geliþmeleri yakýndan takip etmek için önemli merkezlerde elçilikler kuruldu.
• Yeniçeri ocaðýný kaldýrma imkanýný henüz bulamadýðý için ocak içindeki aksaklýklarý gidermeye çalýþtý.
• Nizam ý cedit ordusunun giderleri karþýlamak amacý ile Ýrad ý Cedit hazinesi ni kurdu.
• Donanmaya önem verildi.
• Devlet parasýnýn korunmasý konusunda gerekli tedbirler alýndý.

 

2. Mahmut Döneminde Yapýlan Yenilikler

 

a-      Askeri Alanda

·        Sekban-ý Cedit Ordusunun kurulmasý

·        Eþkinci ocaðýnýn kurulmasý

·        Yeniçeri ocaðýnýn kapatýlmasý

 

b-     Ýdari Alanda

·        Divan-ý Hümayün kaldýrýlarak yerine nazýrlýklar kuruldu

·        Dirlik sistemi kaldýrýldý

·        Müsadere usülü kaldýrýlarak özel mülkiyet ve miras hakký getirildi.

·        Büyük iller bölünerek yenileri kuruldu

·        Vergi kurallarý yeniden konuldu

·        Memurlar iç iþleri ve dýþ iþleri olmak üzere ikiye ayrýldý.

 

c-      Sosyal Alanda

·        Posta,polis ve karantina teþkilatlarý kuruldu

·        Askeri amaçlý ilk nüfus sayýmý yapýldý

·        Kýlýk kýyafette deðiþiklik yapýldý

 

d-     Eðitim ve Kültür Alanýnda

·        Ýstanbul da ilköðretim zorunlu oldu

·        Rüþtiye okullarý açýldý

·        Enderun mektebi kaldýrýldý

·        Harp okullarý açýldý

·        Ýlk resmi gazete olan takvim-i vakayi çýkarýldý

·        Ýlk kez Avrupa ya öðrenciler gönderildi

·        Yüksek okullar açýldý

 

e-      Ekonomi Alanýnda

·        Yerli malý kullanýlmasý teþvik edildi.

·        Rekabet edebiliyordu artýk

*Bu Makale 633 defa okundu.